สมเด็จพระศรีพัชรินทรา บรมราชินีนาถ

สมเด็จพระศรีพัชรินทรา บรมราชินีนาถ เป็นพระอัครมเหสีในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งเป็นที่สนิทเสน่หาและไว้วางพระราชหฤทัยอย่างยิ่ง ทรงเรียกขานว่า “แม่เล็ก” ทรงบำเพ็ญคุณประโยชน์ให้แก่ชาติบ้านเมืองนานัปการ ทรงเป็นผู้ริเริ่มและพัฒนาความก้าวหน้าให้แก่สตรีเพศ โดยเฉพาะเรื่องการศึกษาการพยาบาลและผดุงครรภ์สมัยใหม่ แม้พระราชภารกิจที่ไม่เคยทรงปฏิบัติมาก่อนก็ทรงพระปรีชาสามารถยิ่ง การดำรงตำแหน่งผู้สำเร็จราชการแผ่นดิน แทนพระองค์พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ขณะเสด็จประพาสทวียุโรป เป็นเวลา ๙ เดือน ย่อมเป็นประจักษ์พยานถึงพระปรีชาสามารถของพระองค์เป็นอย่างดี และยังเป็นราชนารีพระองค์แรกของไทยที่ได้รับสถาปนาให้ดำรงตำแหน่งสมเด็จพระบรมราชินีนาถ

สมเด็จพระศรีพัชรินทรา บรมราชินีนาถ เป็นพระราชธิดาพระองค์ที่ ๖๖ ในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่ ๕ ในเจ้าจอมมารดาเปี่ยม ซึ่งได้รับพระมหากรุณาธิคุณโปรดเกล้าฯ สถาปนาเป็นเจ้าคุณจอมมารดาในรัชกาลที่ ๕ และสมเด็จพระปิยมาวดี ศรีพัชรินทรมาตา ในรัชกาลที่ ๖ พระราชสมภพในพระบรมมหาราชวัง เมื่อวันศุกร์ เดือนอ้าย แรม ๗ ค่ำ ปีกุน เบญจศก จ.ศ.๑๒๒๕ ตรงกับวันที่ ๑ มกราคม พ.ศ. ๒๔๐๖ เมื่อมีพระชนมายุครบ ๑ เดือน พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระราชทานนามว่า “พระองค์เจ้าเสาวภาผ่องศรี”

การศึกษา

สมเด็จพระศรีพัชรินทรา บรมราชินีนาถ ทรงศึกษาเล่าเรียนในราชสำนัก อันสมควรแก่ขัตติยนารีที่พึงมีในสมัยนั้น พระองค์มีพระสติปัญญาเฉียบแหลม มีพระปฏิภาณไหวพริบเป็นเลิศมาตั้งแต่ทรงเยาว์ แม้เมื่อเจริญพระชนม์ขึ้นและได้ดำรงตำแหน่งพระอัครมเหสี โดยเฉพาะเมื่อครั้งทรงเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ ทรงตัดสินพระทัย ปฏิบัติพระราชกิจต่าง ๆ ได้อย่างสมบูรณ์และลุล่วงไปด้วยดี

พระราชโอรสธิดา

สมเด็จพระศรีพัชรินทรา บรมราชินีนาถ มีพระราชโอรสและพระราชธิดารวมทั้งสิ้น ๑๔ พระองค์ ตกเสีย ๕ พระองค์ ทรงเจริญพระชันษา ๙ พระองค์ คือ

  • สมเด็จเจ้าฟ้าพาหุรัดมณีมัย กรมพระเทพนารีรัตน์
  • สมเด็จเจ้าฟ้ามหาวิชิราวุธ
  • สมเด็จเจ้าฟ้าตรีเพ็ชรุตม์ธำรง
  • สมเด็จเจ้าฟ้าจักรพงศภูวนาถ กรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ
  • สมเด็จเจ้าฟ้าศิริราชกกุธภัณฑ์
  • สมเด็จเจ้าฟ้าหญิง สิ้นพระชนม์ในวันประสูติ
  • สมเด็จเจ้าฟ้าอัษฎางค์เดชาวุธ กรมหลวงนครราชสีมา
  • สมเด็จเจ้าฟ้าจุฑาธุชธราดิลก กรมขุนเพ็ชรบูรณ์อินทราชัย
  • สมเด็จเจ้าฟ้าประชาธิปกศักดิเดชน์

ในจำนวนพระราชโอรสดังกล่าว ได้เสด็จเถลิงถวัลยราชสมบัติ เป็นพระมหากษัตริย์แห่งมหาจักรีบรมราชวงศ์ถึง ๒ พระองค์ คือ พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาวชิราวุธ พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว และพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาประชาธิปก พระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว

พระราชกรณียกิจ

 ๑. ด้านการศึกษา

สมเด็จพระศรีพัชรินทรา บรมราชินีนาถ ทรงบริจาคพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์จัดตั้งโรงเรียนสตรีขึ้นหลายแห่ง ทั้งในกรุงและต่างจังหวัด อาทิเช่น โรงเรียนราชินี โรงเรียนเสาวภา กรุงเทพมหานคร โรงเรียนวิเชียรมาตุ โรงเรียนสภาราชินี จังหวัดตรัง โรงเรียนจอมสุรางค์อุปถัมภ์ จังหวัดอยุธยา เป็นต้น

๒. ด้านสาธารณสุข

ทรงจัดตั้งโรงเรียนแพทย์ผดุงครรภ์ขึ้นในโรงพยาบาลศิริราช สำหรับเป็นสถานศึกษาวิชาพยาบาลและผดุงครรภ์ของสตรี เริ่มเปิดทำการสอนเมื่อวันที่ ๑๒ มกราคม พ.ศ. ๒๔๓๙ ทรงริเริ่มและเป็นผู้นำผดุงครรภ์สมัยใหม่ด้วยการเลิกบรรทมเพลิง(อยู่ไฟ)

นอกจากนี้ยังเป็นพระธุระจัดตั้งสภาอุณาโลมแดง เพื่อเป็นศูนย์กลางบรรเทาทุกข์ช่วยเหลือผู้บาดเจ็บ เมื่อครั้งเกิดกรณีพิพาทระหว่างไทยกับฝรั่งเศส ร.ศ.๑๑๒ เป็นองค์สภานายิกา ต่อมาสภาอุณาโลมแดงเปลี่ยนชื่อเป็น สภากาชาด สมเด็จพระศรีพัชรินทรา บรมราชินีนาถ ทรงดำรงตำแหน่งองค์สภานายิกามาตลอดพระชนมชีพ เป็นเวลาถึง ๒๖ ปี

๓. ด้านสาธารณประโยชน์

ทรงสร้างสะพานเสาวนีย์ ซึ่งเป็นสะพานข้ามคลองริมทางรถไฟสายเหนือเชื่อมถนนศรีอยุธยาให้ติดต่อกันตลอด เมื่อคราวเฉลิมพระชนมพรรษา ๔๘ พรรษา พ.ศ. ๒๔๕๔ กรมโยธาธิการได้ออกแบบและสร้างถวายตามพระราชเสาวนีย์ ต่อมาโปรดให้สร้างรูปพระนางธรณีบีบมวยผมให้นำเป็นอุทกทานให้ประชาชนได้บริโภคน้ำบริสุทธิ์ที่หัวมุมถนนใกล้สะพานผ่านพิภพลีลา

 

ประวัติ วีดีโอ อัลบั้มภาพ มุมอมรสาธุการ

จำนวนผู้เข้าชมเนื้อหานี้

2,294 views
Supported Devices
สงวนลิขสิทธิ์พิพิธภัณฑ์มีชีวิต สภากาชาดไทย © Livingmuseumthailand.com 2012. Total Pageviews 38355 Views รองรับการทำงานบน iPhone, iPad, Android และ Desktop

All Rights Reserved. Please contact Project Manager by e-Mail : pichet.c@chula.ac.th | Mobile : 087- 5189919